ศูนย์วิจัยชีวโมเลกุลและเซลล์วิทยาของโรคติดเชื้อ

Center for Molecular and Cell Biology for Infectious Diseases Research

CMBID

ขอบเขตงาน

ศูนย์วิจัยชีวโมเลกุลและเซลล์วิทยา ของโรคติดเชื้อดำเนินการวิจัยพื้นฐานทางด้านอณูชีววิทยาและเซลล์วิทยา เพื่อตรวจหาการติดเชื้อ ศึกษากลไกของเชื้อโรคและพาหะนำโรค การสื่อสัญญาณภายในเซลล์ การตอบสนองของร่างกายต่อโรคติดเชื้อโดยเฉพาะอย่างยิ่งเซลล์ในระบบภูมิคุ้ม กัน เพื่อนำไปสู่การควบคุมการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อที่มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ศูนย์วิจัยฯ ยังได้ดำเนินการวิจัยประยุกต์กับเครือข่ายทางวิชาการโดยนำความรู้พื้นฐาน ด้านชีววิทยาของโรคติดเชื้อ ผนวกกับการใช้เทคโนโลยีและเทคนิคทางชีวโมเลกุล เพื่อให้ได้การพัฒนาต่อยอดองค์ความรู้ที่ได้รับจากงานวิจัย ตลอดจนพัฒนาเทคนิคและระบบปฏิบัติการวิจัยของการตรวจสอบการติดเชื้อ ชนิดและการทำงานของเซลล์ รวมทั้งการศึกษารูปแบบการแสดงออกโปรตีน (protein profiling) ในสภาวะที่ได้รับยาต้านไวรัส การทดสอบการดื้อยาของเชื้อและการดื้อต่อสารเคมีกำจัดแมลงของพาหะนำโรค เตรียมความพร้อมในการตรวจวินิจฉัยโรคติดเชื้อและโรคอุบัติใหม่ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศและลดการนำเข้าเทคโนโลยีจาก ต่างประเทศ


ความพร้อมของห้องปฏิบัติการและอุปกรณ์เครื่องมือ

ศูนย์ วิจัยชีวโมเลกุลและเซลล์วิทยาของโรคติดเชื้อ มีห้องปฏิบัติการซึ่งมีความพร้อมตามมาตรฐานของระดับความปลอดภัย (Bio-safety level) ที่เหมาะสมอันเป็นที่ยอมรับระดับสากล ดังต่อไปนี้คือ

  • ห้องปฏิบัติการด้านโปรตีน

สามารถรองรับกระบวนการการศึกษาการโคลน การแสดงออกและศึกษาคุณลักษณะของโปรตีน

  • ห้องปฏิบัติการด้านเซลล์และภูมิคุ้มกันวิทยา

เป็น ห้องปฏิบัติการสำหรับการเตรียมเซลล์และการเลี้ยงเซลล์ รองรับกระบวนการตรวจสอบการทำงานของเซลล์โดยเฉพาะอย่างยิ่งเซลล์ในระบบภูมิ คุ้มกันทั้งในระบบสารน้ำและระบบเซลล์

ELISAELISA readerDSCF7525
  • ห้องปฏิบัติการด้านไวรัสวิทยา

เป็นห้องปฏิบัติการที่ได้ปรับสภาพให้รองรับการดำเนินการวิจัยสอดคล้องกับ Biosafety Level 2/3 มีการจำกัดการเข้า-ออกอย่างเข้มงวด

  • ห้องปฏิบัติการอณูชีววิทยา

ซึ่งประกอบด้วยห้องย่อยดังต่อไปนี้คือ

  • ห้องปฏิบัติการ Pre-PCR (Pre-polymerase chain reaction)

แยกออกเป็น 2 ส่วน คือ ส่วนสำหรับเตรียมสิ่งส่งตรวจหรือตัวอย่างทางพันธุกรรม และส่วนสำหรับการเตรียมน้ำยาสำหรับงาน PCR

  • ห้องปฏิบัติการ Post-PCR

เป็น ห้องปฎิบัติการสำหรับงานที่ต้องทำกับผลผลิตที่ได้จากการเพิ่มจำนวนสารพันธุ กรรม เช่นการหาลำดับเบส การทำ genotyping การทำ gel electrophoresis

  • ห้องปฏิบัติการ Nested-PCR

เป็น ห้องปฎิบัติการใช้ในการเตรียมตัวอย่างที่ผ่านการเพิ่มจำนวนสารพันธุกรรมใน รอบแรกมาแล้วเพื่อใช้เป็นสารตั้งต้นในการเพิ่มสารพันธุกรรมในรอบต่อไป ซึ่งจะทำให้การตรวจมีความไวยิ่งขึ้น

  • ห้องเลี้ยงยุง

  • ห้องมืดที่ใช้ในงาน Develop film

นอก จากนั้นยังมีอุปกรณ์และหน่วยงานสนับสนุนห้องปฏิบัติการที่ใช้ร่วมกับส่วน กลางของสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สุขภาพ เช่น Flow cytometer, Cold room และหน่วย Laboratory Service and Management Unit เป็นต้น

 


การนำผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์ในการแก้ปัญหา พัฒนาองค์ความรู้ เศรษฐกิจและสังคมของท้องถิ่นและประเทศชาติ

ผลงานวิจัยด้านอณูชีววิทยาของกลไกการดื้อยาของแมลง

ความร่วมมือในการวิจัยโดยการเริ่มต้นจากโจทย์ปัญหาที่เกิดอยู่จริง (Problem based research) เช่นปัญหาภาวะโลกร้อนและการแพร่พันธุ์

mosquito

ของ ยุงพาหะนำโรค รวมทั้งการเจริญเติบโตของชุมชนและการเคลื่อนย้ายของประชากร ทำให้การแพร่ระบาดของโรคติดต่อซึ่งมียุงเป็นพาหะมีมากขึ้นทุกปี การกำจัดยุงพาหะโดยใช้สารเคมีกำจัดแมลงยังเป็นสิ่งจำเป็นเนื่องจากโรคติด เชื้อบางโรค เช่น มาลาเรียและไข้เลือดออกยังไม่มีวัคซีนป้องกัน การใช้สารเคมีกำจัดแมลงในปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานทางวิชาการอ้างอิงเพื่อยืน ยันประสิทธิภาพและความเหมาะสม ผลงานวิจัยการดื้อสารเคมีกำจัดแมลงจะนำไปสู่การมีเอกสารทางวิชาการที่ชัดเจน สามารถนำไปแนวทางการจัดทำนโยบายของกระทรวงสาธารณสุขและชุมชนที่รับผิดชอบ ในการพิจารณาเลือกสารเคมีที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพที่สุด การทำงานวิจัยของศูนย์มีความร่วมมือกันอยู่แล้วกับหน่วยงานที่สามารถนำผลงาน วิจัยไปใช้ทันที


ผลงานวิจัยด้านเซลล์และภูมิคุ้flow analyseมกันวิทยา

องค์ ความรู้พื้นฐานที่ได้จากงานวิจัย ทำให้เกิดความรู้ความเข้าใจเรื่องชนิดและการทำงานของเซลล์ในเพื่อตอบสนองต่อ การติดเชื้อ เข้าใจการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันเมื่อเกิดการติดเชื้อ/ได้รับเชื้อ/สัมผัส เชื้อ/ได้รับวัคซีน ซึ่งมีประโยชน์ต่อการออกแบบและพัฒนาวัคซีน ความรู้พื้นฐานที่ได้นี้อาจขยายผลไปใช้ได้ในงานที่นอกเหนือไปจากโรคติดเชื้อ ได้เช่น โรคภูมิแพ้อื่นๆ นอกจากนั้น       การศึกษาทางด้านพันธุกรรมของยีนที่ในระบบภูมิคุ้มกันที่มีความสัมพันธ์กับ การดำเนินของโรคในผู้ที่ติดเชื้อ เอชไอวี ทำให้ได้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ในการพยากรณ์การดำเนินของโรคและนำไปสู่การ ตัดสินใจและวางแผนการใช้ยาที่เหมาะสมเพื่อปรับปรุงการรักษาผู้ป่วยให้ดีและ ถูกต้องมากยิ่งขึ้น


ผลงานวิจัยด้านไวรัสวิทยา

การ ศึกษาเชื้อไวรัสเอชไอวีจากการเพาะแยกเชื้อในประชากร (primary isolates) หรือจาก molecular clones รวมทั้งการศึกษาชนิดสายพันธุ์เชื้อไวรัสมะเร็งปากมดลูกในประชากรไทยทำให้ เป็นองค์ความรู้ที่นำไปต่อยอดเพื่อนำประยุกต์ใช้ในการพัฒนาวิธีการตรวจสอบ เชื้อเช่น ใช้ศึกษาคุณลักษณะของเชื้อเอชไอวีในการใช้ชนิดของ Co-receptor ในการเข้าเซลล์ (ซึ่งมีประโยชน์ต่อการรักษาด้วยยาต้านจำพวกยับยั้งการเข้าเซลล์) การพัฒนาวิธีการตรวจเชื้อไวรัสเอชไอวีที่ดื้อต่อยาต้านไวรัสในราคาไม่แพง (อาจมีประโยชน์ด้านระบาดวิทยา และการตรวจคัดกรองก่อนเริ่มการรักษาด้วยยาต้านเชื้อเอชไอวี) การพัฒนาวิธีการตรวจชนิดสายพันธุ์(genotyping) และปริมาณ (viral load)เชื้อไวรัสมะเร็งปากมดลูก (มีประโยชน์ด้านการตรวจคัดกรอง ติดตามการรักษาโรคมะเร็งปากมดลูก) ด้วยองค์ความรู้พื้นฐาน ความร่วมมือที่ดีกับคณาจารย์จากคณะแพทยศาสตร์ และการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีอย่างเหมาะสม ทำให้ผลงานการศึกษาวิจัยและพัฒนาที่ได้ จะมีประโยชน์สำหรับประเทศที่มีความจำกัดด้านทรัพยากร


ผลงานวิจัยด้านการศึกษาการทำงานของโปรตีนที่มีบทบาทเกี่ยวกับการสื่อสัญญาณภายในเซลล์

                        โปรตีน เป็นชีวโมเลกุลที่มีความสำคัญในเซลล์ของสิ่งมีชีวิต การที่เซลล์เเต่ละชนิดมีความเเตกต่างกันทั้งในด้านรูปร่างและหน้าที่ เนื่องจากการเเสดงออกของยีนที่เเตกต่างกัน การศึกษาหน้าที่และการทำงานของโปรตีนโดยเฉพาะโปรตีนที่มีบทบาทเกี่ยวกับการ สื่อสัญญาณภายในเซลล์เมื่อได้รับสิ่งกระตุ้น จะนำไปสู่ความเข้าใจและความสามารถในการควบคุมกระบวนการต่างๆในสิ่งมีชีวิต เช่น การศึกษา protein-protein interaction จะเป็นประโยชน์ในการออกแบบสารยับยั้งเพื่อใช้ในผู้ป่วยติดเชื้อ การศึกษารูปเเบบโปรตีนที่ตอบสนองต่อยา จะนำไปสู่การหาโปรตีนที่สามารถใช้เป็นตัวบ่งชี้ทางชีวภาพ (Biomarker) ในผู้ป่วยที่มีอาการแพ้ยาต้านไวรัส


การบริการวิชาการที่เป็นรูปธรรมชัดเจน และได้รับการยอมรับผลงานมาโดยตลอด

นอก จากการให้ความรู้เรื่องโรคติดเชื้อและการดูแลสุขอนามัยเมื่อทำงานกับประชากร ในพื้นที่วิจัย นักวิจัยของศูนย์ได้ถ่ายทอดความรู้ ความสามารถและประสบการณ์การทำงานวิจัยในรูปของการสอนนักศึกษาในระดับปริญญา โทและเอก และการเป็นวิทยากรในการประชุมวิชาการระดับชาติ นอกจากนั้นยังได้รับเชิญให้เป็นผู้อ่านและประเมินโครงการวิจัย และผลงานวิจัยเพื่อตีพิมพ์ในวารสารวิชาการระดับนานาชาติอย่างต่อเนื่อง


ข้อมูลความเชื่อมโยงกับศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางของสถาบันอื่นทั้งในและต่างประเทศ

นักวิจัยของศูนย์มีความเชื่อมโยงกับเครือข่ายนักวิจัยทั้งในและต่างประเทศในหลาย ๆ ด้านดังต่อไปนี้

การ ศึกษาวิจัยทั้งทางด้านชีวเคมีและอณูชีววิทยาที่เกี่ยวข้องกับการดื้อต่อสาร เคมีกำจัดแมลงในพาหะนำโรค และทางด้านการศึกษาการตอบสนองของเซลล์ในระบบภูมิคุ้มกันต่อการติดเชื้อ มาลาเรีย นักวิจัยของศูนย์มีการเชื่อมโยงกับกลุ่มงานโรคติดต่อนำโดยแมลง สำนักงานควบคุมโรคเขต 10 จังหวัดเชียงใหม่ กระทรวงสาธารณสุข ซึ่งกลุ่มงานดังกล่าวให้ความร่วมมือในการทำงานในพื้นที่ตลอดจนให้ข้อมูลที่ เกี่ยวข้องกับงานวิจัย สำหรับงานด้านวิชาการและด้านห้องปฏิบัติการนั้นนักวิจัยของศูนย์ทำงานอย่าง ใกล้ชิดกับทีมวิจัยจากคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ สถาบันอณูชีววิทยาและพันธุศาสตร์และคณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล และทีมผู้เชี่ยวชาญที่มีชื่อเสียงจาก Liverpool School of Tropical Medicine และจาก London School of Hygiene and Tropical Medicine ประเทศอังกฤษ และจาก The Queensland Institute for Medical Research ประเทศออสเตรเลีย โดยมีการเดินทางแลกเปลี่ยนความรู้ของนักวิจัยกันในบางครั้ง

กรมควบคุมโรคที่10LSTM                                  logo-facmed

กลุ่ม งานวิจัยจาก London School of Hygiene and Tropical Medicine ประเทศอังกฤษ และจาก The Queensland Institute for Medical Research ประเทศออสเตรเลีย (ภายใต้ Cooperative Research Centre for Vaccine Technology) เป็นผู้นำงานวิจัยด้านระบบภูมิคุ้มกันวิทยา มีทีมนักวิจัยที่มีความรู้ มีห้องปฏิบัติการที่มีเครื่องมือที่ทันสมัย สามารถให้คำแนะนำและให้การสนับสนุนการใช้เทคโนโลยีใหม่ ๆ ในการทำวิจัย ตลอดจนการวิเคราะห์ข้อมูลที่ซับซ้อนด้วย

LONDONQUEENSLAND

ศูนย์ วิจัยฯ ยังมีความเชื่อมโยงกับคณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ สำนักสุขศาสตร์สัตว์และสุขอนามัยที่ 5 สำนักสุขศาสตร์สัตว์และสุขอนามัยที่ 6 และสำนักงานปศุสัตว์จังหวัดในพื้นที่ภาคเหนือ กรมปศุสัตว์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ศูนย์ปฏิบัติการควบคุมโรคไข้หวัดนกและสาธารณสุขจังหวัด กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข ในการศึกษาโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ เช่น การศึกษาการติดเชื้อแบบไม่ปรากฏอาการของโรคไข้หวัดนก ตลอดจนร่วมมือกับหน่วยงานต่าง ๆ เหล่านี้ในการให้ความรู้ ความเข้าใจแก่ประชาชนในการดูแลสุขอนามัยเพื่อป้องกันตนเองการการติดเชื้อ

VET                                                     ปศุสัตว์กรมควบคุมโรค

การ ศึกษาด้านโรคติดเชื้อ HIV/AIDS, HPV/Cercival Cancer มีความเชื่อมโยงกับกลุ่มนักวิจัยจาก Johns Hopkins University Bloomberg School of Public Health, Centers for Disease Control and Prevention (CDC) และจาก Henry M. Jackson Foundation ประเทศสหรัฐอเมริกา ซึ่งมีความเชี่ยวชาญในการศึกษาที่ครอบคลุมด้านระบาดวิทยา ธรรมชาติวิทยาของการเกิดโรค และคณาจารย์แพทย์นักวิจัยจากคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ซึ่งมีความเชี่ยวชาญในด้านการวินิจฉัยทางคลีนิค ให้การดูแลรักษาผู้ป่วยที่เป็นโรคจากการติดเชื้อ เพื่อหาปัจจัยเสี่ยงต่อการติดเชื้อ และการดำเนินโรค ที่จะนำไปสู่การควบคุมการเกิดโรคระบาดและการป้องกันโดยใช้ทรัพยากรที่เหมาะ สม

johnM jackson           CDC

การ ศึกษาเกี่ยวกับการทำงานของโปรตีนต่าง ๆ ใน MAPK signaling cascade และการศึกษารูปแบบการแสดงออกของโปรตีน (protein profiling) ในสภาวะที่ได้รับยาต้านไวรัส เป็นผลจากความร่วมมือกับนักวิจัยหลายสถาบัน อันประกอบด้วยนักวิจัยจากสถาบันชีววิทยาศาสตร์โมเลกุล มหาวิทยาลัยมหิดล, คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ และคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

Chula-gif3logo-facmed                                 mahidol